Sabancı Üniversitesi IICEC, COP31’de Su Güvenliği ve Sürdürülebilirliği Gündeme Taşıdı

Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC), COP31 kapsamında Antalya’da düzenlediği Özel Su Etkinliği’nde artan su stresini, su güvenliğine yönelik riskleri ve çözüm önerilerini ele aldı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı ve IICEC Onursal Başkanı Dr. Fatih Birol’un açılış konuşmasını gerçekleştirdiği etkinlikte, IICEC COP31 Özel Su Raporu’nun tanıtımı yapıldı. İş dünyasının üst düzey temsilcilerinin katıldığı panelde su güvenliği ve sürdürülebilirliği; kaynak verimliliği, teknolojik çözümler, yatırımlar ve elektrifikasyonla ilişkisi çerçevesinde değerlendirildi.

Sabancı Üniversitesi IICEC tarafından düzenlenen etkinlik, 9 Kasım 2026 tarihinde Antalya Expo Blue Zone Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirildi. Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler’in moderatörlüğündeki panelde Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, SOCAR Türkiye CEO’su ve SOCAR Başkanı Danışmanı Elchin Ibadov ile Hitachi Energy Türkiye Genel Müdürü Yasemin Öztekin konuşmacı olarak yer aldı.

Etkinliğin açılışında konuşan Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı ve IICEC Onursal Başkanı Dr. Fatih Birol, su stresinin enerji sektörü açısından taşıdığı kritik öneme dikkat çekti. IICEC’in su konusunu gündeme taşımasını ve bu alanda özel bir rapor hazırlamasını önemli bulduğunu belirten Birol, çalışmanın ortaya koyacağı bulguları ve önerileri merakla beklediğini ifade etti.

Su kaynaklarındaki azalmanın enerji arz güvenliğini doğrudan etkileyebileceğine ilişkin Macaristan örneğini paylaşan Birol, aşırı sıcaklık ve kuraklık nedeniyle nehirlerdeki su seviyesinin ciddi ölçüde düşmesinin nükleer santrallerin soğutma ihtiyacını karşılamayı zorlaştırdığını ve santrallerin devre dışı kalmasına yol açtığını aktardı. Birol, bu örneğin su güvenliği ile enerji arz güvenliği arasındaki güçlü ilişkiyi ortaya koyduğunu vurguladı.

COP31’in başarısının yalnızca üst düzey katılımla değil, zirve sonunda alınacak somut kararlarla da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Birol, elektrifikasyonun konferansın temel çıktılarından biri olması yönündeki önerisini paylaştı.

Bugün elektriğin toplam enerji tüketimindeki payının yaklaşık yüzde 23 seviyesinde olduğunu belirten Birol, bu oranın 2035 yılına kadar yüzde 35’e yükseltilmesini önerdiklerini ifade etti. “35 by 35” olarak adlandırılan hedef kapsamında 100’den fazla hükümetin taahhütte bulunmasını umduğunu belirten Birol, böyle bir kararın enerji piyasalarına ve yatırımcılara elektrifikasyonun gelecekteki rolü hakkında güçlü bir mesaj vereceğini söyledi.

Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler, Türkiye’de giderek artan su stresinin sanayi, enerji sektörü ve diğer ekonomik faaliyetler açısından kritik sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

Elektrifikasyon hedefleriyle su yönetimi arasındaki ilişkinin önümüzdeki dönemde daha yakından ele alınması gerektiğini belirten Zaimler, tüm sektörlerde su stresine karşı etkili ve verimli çözümlerin yaygınlaştırılmasının önemini vurguladı. IICEC’in enerji sektörüne yönelik öncü ve analitik raporlarıyla stratejilerin ve yönelimlerin belirlenmesine katkı sağladığını ifade eden Zaimler, Özel Su Raporu’nun da Türkiye’nin daha güvenli ve sürdürülebilir bir su geleceği için yol gösterici olacağını belirtti.

Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, Türkiye’nin su kaynaklarına ilişkin değerlendirmesinde yıllık ortalama 450 milyar metreküp brüt tatlı su bütçesinin yaklaşık yarısının buharlaşma nedeniyle kaybedildiğini, kalan miktarın yarısının ise teknik ve ekonomik açıdan kullanılabilir net potansiyel oluşturduğunu aktardı.

Tatlı su tüketiminin son 20 yılda yaklaşık 1,5 kat artarak 60 milyar metreküpün üzerine çıktığını belirten Erdem, iklim değişikliğinin sınırlı su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekti. Su arzı ve tüketimi arasındaki dengenin Türkiye açısından giderek daha önemli bir risk alanı oluşturduğunu ifade eden Erdem, bu durumun tarımdan sanayiye, enerjiden hanelere kadar geniş bir alanda etkiler yaratabileceğini söyledi.

Su ve elektrik arzı ile tüketiminde mevsimsel etkilerin birlikte görüldüğünü belirten Erdem, her iki alanda verimliliğin ortak bir çözüm potansiyeli taşıdığını vurguladı. Su kayıplarının azaltılmasının enerji verimliliğine de katkı sağlayacağını ifade eden Erdem, güvenli ve sürdürülebilir su geleceği için yatırım ve yönetişim süreçlerinin önemine işaret etti.

SOCAR Türkiye CEO’su ve SOCAR Başkanı Danışmanı Elchin Ibadov, su krizlerinin toplumlar ve ekonomiler üzerindeki etkisini Hitit İmparatorluğu dönemindeki kuraklık örneği üzerinden değerlendirdi. “Hititler Mısır’la masaya oturabiliyordu; ama yağmurla masaya oturamadılar” sözleriyle su risklerinin önceden öngörülmesinin ve zamanında önlem alınmasının önemini vurguladı.

Sanayide su ayak izinin ölçülmesi, suyun yeniden kullanılması ve su yönetiminin yalnızca tesis ölçeğinde değil, havza ölçeğinde ele alınması gerektiğini belirten Ibadov, rüzgâr enerjisi, deniz suyu arıtma, veri merkezleri ve kimya sanayisini bir araya getiren “mavi enerji kombine çevrimi” yaklaşımını paylaştı.

Bu model kapsamında rüzgâr enerjisiyle deniz suyunun arıtılması, arıtma sonucunda elde edilen tuz ve minerallerin kimya sanayisinde değerlendirilmesi, arıtılmış suyun veri merkezlerinde sıvı soğutma amacıyla kullanılması ve veri merkezlerinden açığa çıkan atık ısının kimyasal üretim süreçlerinde yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.

Ibadov, su ve elektriğin birlikte planlanmasının yanı sıra üniversite-sanayi iş birliğinin de bu tür bütünleşik çözümlerin geliştirilmesinde kritik önem taşıdığını ifade etti.

Hitachi Energy Türkiye Genel Müdürü Yasemin Öztekin, su kıtlığının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını; ekonomik, toplumsal ve altyapı dayanıklılığını da etkileyen kritik bir mesele olduğunu belirtti.

Elektrifikasyonun hızlanmasıyla su ve elektrik sistemleri arasındaki karşılıklı bağımlılığın artacağına dikkat çeken Öztekin, bu iki sistemin entegre biçimde planlanması ve dijital altyapılar aracılığıyla kaynakların daha verimli kullanılması gerektiğini söyledi.

Su yönetiminde odağın kaynak yönetiminin yanı sıra su verimliliğine de yönelmesi gerektiğini belirten Öztekin; şehir şebekelerindeki su kayıplarının azaltılması, tarımda hassas sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, yağmur suyu hasadı ve arıtılmış suyun yeniden kullanımının artırılmasını öncelikli çözüm alanları olarak sıraladı.

Elektrik sektöründe kullanılan dijital izleme, tahminleme ve akıllı şebeke uygulamalarının su altyapıları açısından da fırsatlar sunduğunu ifade eden Öztekin, su verimliliği yatırımlarının yaygınlaşması için öngörülebilir düzenleyici çerçevelere ve projeleri finansal açıdan uygulanabilir kılacak yeni finansman modellerine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Etkinlikte IICEC Direktörü Bora Şekip Güray, IICEC COP31 Özel Su Raporu’nun tanıtım sunumunu gerçekleştirdi. Türkiye’nin hâlihazırda su stresi altında olduğunu ve bazı havzalarda su kıtlığı yaşandığını belirten Güray, artan su stresinin ülke açısından stratejik ve giderek büyüyen bir risk alanı oluşturduğunu ifade etti.

Rapor kapsamında Türkiye’nin tatlı su kaynakları ve tüketim dinamiklerinin yanı sıra su stresine, su güvenliğine ve sürdürülebilirliğine ilişkin riskler, fırsatlar ve çözüm alanları analitik bir yaklaşımla değerlendiriliyor. Kamu, sanayi ve akademi iş birliğine dayanan “başarı üçgeni” modeliyle geliştirilen çalışmanın, Türkiye’nin daha güvenli ve sürdürülebilir bir su geleceği için somut öneriler sunması hedefleniyor.

Güray, raporda COP31’in elektrifikasyon gündemiyle bağlantılı olarak su ve elektrik sektörleri arasındaki çift yönlü dinamiklerin de özel olarak incelendiğini belirtti.

Etkinliğin sunuculuğunu üstlenen Sabancı Üniversitesi IICEC Koordinatörü Dr. Mehmet Doğan Üçok, suyun enerji dönüşümünün tüm aşamalarında belirleyici bir rol oynadığını ifade etti.

Üçok, değerlendirmesinde şu açıklamalarda bulundu:

“COP31 bir uygulama zirvesi olarak tanımlanıyor; Sabancı Üniversitesi IICEC olarak biz de bu çağrıya, iklim değişikliğinin en önce ve en doğrudan hissedildiği alandan, su konusuyla yanıt veriyoruz. Su, enerji dönüşümünün bir yan konusu değil; dönüşümün her aşamasında yer alıyor. Elektrik üretiminden hidrojene, kritik minerallerden soğutmaya kadar enerji dönüşümünün her halkası suya bağlı; küresel ölçekte artan su stresi bu halkaları giderek daha fazla zorluyor. IICEC COP31 Özel Su Raporu’yla mevcut durumu ve ileriye dönük gidişatı Türkiye’nin kendi verileriyle ve uygulanabilir politika seçenekleriyle ortaya koyuyor, bu konuyu Antalya’da dünyanın gündemine taşıyoruz. Panelde iş dünyasının üst düzey temsilcilerinin paylaştığı çözüm önerileri de bu alanda somut adımlar atılabileceğini gösterdi. Bu etkinlik, taahhütler ile uygulama arasındaki mesafenin kapatılmasına IICEC’in bir katkısıdır. ‘Uygulama COP’u’ kavramı bu nedenle son derece önemli.”